ALG DZ · Issin Ṣṣeḥra n Lezzayer — ⵉⵙⵙⵉⵏ ⵚⵚⴻⵃⵔⴰ ⵏ ⵍⴻⵣⵣⴰⵢⴻⵔ

Tiniri n Lezzayerⵜⵉⵏⵉⵔⵉ ⵏ ⵍⴻⵣⵣⴰⵢⴻⵔ

Taneẓroft n waṭas n yimaḍalen — ⵜⴰⵏⴻⵥⵔⵓⴼⵜ ⵏ ⵡⴰⵟⴰⵙ ⵏ ⵢⵉⵎⴰⴹⴰⵍⴻⵏ

Ijdi d tazwara kan. Ddu deg yiberdan gar yiẓra n yijdi ɣer tama n Djanet, wali talɣiwin n yidurar n Ahaggar, sakin issin axeddim, aman d usugen i yellan deffir tudert n temdinin n lwaḥat n Lezzayer. Fren tamnaḍt, gzu ayen i tt-yessemgiriden, efk-as akud-is.

Tignit n Timerzuga deg Tadrart, tamnaḍt n Ǧanet
Tignit n Timerzuga deg Tadrart, tamnaḍt n Ǧanet © Hamdanmourad · CC BY-SA 3.0

01 / Issin tamnaḍt

Wali akkin i wadeg anda ttemlilin tmurt d igenniⵡⴰⵍⵉ ⴰⴽⴽⵉⵏ ⵉ ⵡⴰⴷⴻⴳ ⴰⵏⴷⴰ ⵜⵜⴻⵎⵍⵉⵍⵉⵏ ⵜⵎⵓⵔⵜ ⴷ ⵉⴳⴻⵏⵏⵉ

Anig s Ṣṣeḥra ara k-d-yefken ugar n tmusni d ccfawat mačči yal tikkelt d win i deg ara tḍefreḍ abrid akk i ɣezzifen. Unuɣ ɣef uẓru ad k-yeǧǧ ad tawiḍ akud-ik; tibḥirt n tezdayin ad tuɣal tettarra-d lwelha-k ugar mi ara k-d-yessegzi yiwen amek ttaweḍen waman ɣer yiẓuran-is. Ger leqṣur n M’Zab, lwaḥat n Gourara d yimukan yettwakerzen n Souf i yellan ddaw n uswir n wakal i asen-d-yezzin, imukan n tmezduɣt skanayen-d amek i d-ufan yimezdaɣ tiririyin yemgaraden aṭas i yisteqsiyen-nni n yiwen n ṣṣenf ɣef umḍiq ara ten-yeḥḍun, aman d tudert gar yimezdaɣ. Imniren-a ad k-ɛiwnen ad twaliḍ timgardiwin-a, mačči ad tjemɛeḍ kan udmawen n tneẓroft i yettemcabin, anda yezmer yiwen ad yuɣal deg umkan n wayeḍ.

Bdu s wayen i tebɣiḍ ad tɛiceḍ: tikli ger talɣiwin n uẓru n yijdi, anig deg tmurt n yidurar, asnirem n lebni i deg mazal ttidiren medden, neɣ almad ɣur yimkerrazen n lwaḥat. Sakin fren amkan n tmezduɣt ara terreḍ d amkan n tazwara n yinigen-ik, i iwulmen ayen i tzemreḍ ad tgeḍ, akked ubrid i d-sentmen wid ixeddmen deg temnaḍt. Imniren-nneɣ n yimukan sdukkulen udem n tmurt d usatal adelsan akked wayen ilaq ad tferneḍ ɣef wakud ara tefkeḍ i yal amkan, tiddin akked umnir d talwit. Imniren n uheyyi d tgemmi ttaken-d tamuɣli i wessɛen ugar. Isumar-a d tazwara n umeslay akked wid ixeddmen deg uḥric-a deg temnaḍt, mačči d asentem belli yal amkan yeldi neɣ yal anig iwulem i yal aminig.

02 / Imukan n unig

Sḍis n temnaḍin, sḍis n yinigen yemgaradenⵙⴹⵉⵙ ⵏ ⵜⴻⵎⵏⴰⴹⵉⵏ, ⵙⴹⵉⵙ ⵏ ⵢⵉⵏⵉⴳⴻⵏ ⵢⴻⵎⴳⴰⵔⴰⴷⴻⵏ

Issin akken iwata amkan anda tebɣiḍ ad truḥeḍ uqbel ad t-tesdukleḍ d wayeḍ. Yal amnir yesegzay-d ayen i yessemgiriden amkan-nni d wayen ilaq ad tesnetmeḍ uqbel aḥeǧǧez.

01 Timnaḍin n uẓru n yijdi d tẓuri ɣef yiẓra — ⵜⵉⵎⵏⴰⴹⵉⵏ ⵏ ⵓⵥⵔⵓ ⵏ ⵢⵉⵊⴷⵉ ⴷ ⵜⵥⵓⵔⵉ ⵖⴻⴼ ⵢⵉⵥⵔⴰ

Ǧanet, Tasili n Ajjer d Tadrartⴵⴰⵏⴻⵜ, ⵜⴰⵙⵉⵍⵉ ⵏ ⴰⵊⵊⴻⵔ ⴷ ⵜⴰⴷⵔⴰⵔⵜ

Bdu s Ǧanet, syin fren asikel deg uneẓruf i tebɣiḍ s tidet. Abrid n tikli ɣef usili n Tasili d ubrid n tirza deg Tadrart d sin n yiberdan n usikel yemgaraden: ayen i ten-yezdin d ccbaḥa tameqqrant n tmurt d taẓuri ɣef yiẓra, maca yal yiwen yesra ad temmeslayeḍ fell-as iman-is ɣef wamek ara tkecmeḍ, wakud ara tefkeḍ i yal aḥric n usikel d tallalt ara tesɛuḍ.

Ɣer amnir
02 Amuddu deg yidurar n Ṣṣeḥra — ⴰⵎⵓⴷⴷⵓ ⴷⴻⴳ ⵢⵉⴷⵓⵔⴰⵔ ⵏ ⵚⵚⴻⵃⵔⴰ

Tamanrasset, Ahaggar d Assekremⵜⴰⵎⴰⵏⵔⴰⵙⵙⴻⵜ, ⴰⵀⴰⴳⴳⴰⵔ ⴷ ⴰⵙⵙⴻⴽⵔⴻⵎ

Ahaggar yettbeddil tiddi d talɣa n umuddu deg Ṣṣeḥra. Err Tamanrasset d amkan n uheyyi i unadi gar yidurar n Atakor d tirza ɣer Assekrem, ma yella tesɛi amkan deg uɣawas-ik. Eǧǧ akud i tikli, i tegzi n tudert n temnaḍt d wayen akk i ilaqen i umuddu berra i temdint, s tarbaɛt i yessnen tamnaḍt.

Ɣer amnir
03 Udem n temdint, aman d yimeslayen iddren — ⵓⴷⴻⵎ ⵏ ⵜⴻⵎⴷⵉⵏⵜ, ⴰⵎⴰⵏ ⴷ ⵢⵉⵎⴻⵙⵍⴰⵢⴻⵏ ⵉⴷⴷⵔⴻⵏ

Timimoun d lwaḥat n Gouraraⵜⵉⵎⵉⵎⵓⵓⵏ ⴷ ⵍⵡⴰⵃⴰⵜ ⵏ ⴳⵓⵓⵔⴰⵔⴰ

Timimoun tesɛa aṭas ara d-tefk i win ur yettḥebbasen ara kan ɣer lebni-ines s yini azeggaɣ n wakal. Issin assaɣ gar temdint, tudrin n lwaḥat d wakal n sebkha, syin eǧǧ akud akken ad tessineḍ tamusni d tudert n tmetti i yettɛawanen Gourara ad tidir, seg beṭṭu n waman alamma d ansay n tmedyazt d uẓawan n Ahellil.

Ɣer amnir
04 Tiwaḥiwin deg yiri n ijdi — ⵜⵉⵡⴰⵃⵉⵡⵉⵏ ⴷⴻⴳ ⵢⵉⵔⵉ ⵏ ⵉⵊⴷⵉ

Saoura: Taghit d Beni Abbesⵙⴰⵓⵓⵔⴰ: ⵜⴰⴳⵀⵉⵜ ⴷ ⴱⴻⵏⵉ ⴰⴱⴱⴻⵙ

Taghit d Beni Abbes ttakent-d snat n tmuɣliwin yemgaraden ara k-iɛiwnen ad tfehmeḍ udmawen n twaḥiwin n umalu n Lezzayer. Issin amgired gar yidigan-nsent uqbel ad tent-tesdukleḍ deg yiwen n usafar, syin eǧǧ akud i wurtiyen n tezdayin, i tnezduɣin tiqburin, d tmuɣli ɣer umgired gar teɣaltin n ijdi, wakal yeččuren d iẓra d yiberdan n waman i iɛawnen deg tuddsa n temnaḍt.

Ɣer amnir
05 Lebni i yettwaseggmen ilmend n tudert n tmetti — ⵍⴻⴱⵏⵉ ⵉ ⵢⴻⵜⵜⵡⴰⵙⴻⴳⴳⵎⴻⵏ ⵉⵍⵎⴻⵏⴷ ⵏ ⵜⵓⴷⴻⵔⵜ ⵏ ⵜⵎⴻⵜⵜⵉ

Ɣerdaya d Uɣẓer n M’Zabⵖⴻⵔⴷⴰⵢⴰ ⴷ ⵓⵖⵥⴻⵔ ⵏ ⵎ’ⵣⴰⴱ

Issin M’Zab am temnaḍt ideg idles mazal yettidir deg tudert n medden, mačči am tagrumma kan n yiberdan icebḥen i usmuqel. Semmus n yiɣerma-ines iqburen, tibḥirin n tezdayin d wamek tettwaseggem tudert n tmetti ad ak-d-slemden aṭas ma terziḍ ɣur-sen s leɛqel, yid-k umnir. Deg tirza-nni, ilaq ad terreḍ lwelha ɣer lebni, aman d lḥerma n yimezdaɣ n wass-a, ad twaliḍ assaɣen gar-asen.

Ɣer amnir
06 Tawwaḥt i wumi fkan talɣa seg ukessar — ⵜⴰⵡⵡⴰⵃⵜ ⵉ ⵡⵓⵎⵉ ⴼⴽⴰⵏ ⵜⴰⵍⵖⴰ ⵙⴻⴳ ⵓⴽⴻⵙⵙⴰⵔ

El Oued, Suf d leǧnan n ghoutⴻⵍ ⵓⵓⴻⴷ, ⵙⵓⴼ ⴷ ⵍⴻⴵⵏⴰⵏ ⵏ ⴳⵀⵓⵓⵜ

El Oued d amkan ansi i tzemrem ad tkecmem ɣer umaḍal n twaḥtin anda i d-tban tiḥerci tameqqrant n yimdanen deg tfellaḥt. Issinet amek i d-yesseqrab ghout ansay iẓuran n tezdayin ɣer waman ddaw wakal, syin qqnet tamusni-a n tfellaḥt ɣer ssqef n temdint s tqebbin-is, ɣer učči, ɣer ṣṣenɛa n ufus akked umahil n yal ass i ilaqen i uḥraz n leǧnan deg rmel.

Ɣer amnir

03 / Imukan n unig

Af tamnaḍt-ik deg Ṣṣeḥraⴰⴼ ⵜⴰⵎⵏⴰⴹⵜ-ⵉⴽ ⴷⴻⴳ ⵚⵚⴻⵃⵔⴰ

Seqdec sḍis-a n yimukan n tazwara deg temnaḍin yemgaraden akken ad tegzuḍ agraw-a n yimniren. Djanet d Tamanrasset d snat n tewwura ɣer wudmawen yemgaraden n tneẓroft; Gourara, Saoura, M’Zab d Souf yal yiwet tesɛa amezruy-is d yiberdan-is n tmeddurt akked waman. Tamuɣli-a tamatut ur d-teskan ara iberdan i nezmer ad neḍfer s tkerrust gar temnaḍin.

  1. 1Ǧanet · ⵊⴰⵏⴻⵜ
  2. 2Ahaggar · ⴰⵀⴰⴳⴳⴰⵔ
  3. 3Timimun · ⵜⵉⵎⵉⵎⵓⵏ
  4. 4Sawra · ⵙⴰⵡⵔⴰ
  5. 5Mzab · ⵎⵣⴰⴱ
  6. 6Suf · ⵙⵓⴼ

Tamuɣli tawezlant i usissen n temnaḍin, mačči d takarḍa n yiberdan neɣ n ubrid n unig.

Af tamnaḍt-ik deg Ṣṣeḥra — ⴰⴼ ⵜⴰⵎⵏⴰⴹⵜ-ⵉⴽ ⴷⴻⴳ ⵚⵚⴻⵃⵔⴰ123456

Asissen n temnaḍin · Natural Earth, agerruj azayez

04 / Ayen ara tɛiceḍ

Ḍfer lebɣi-k n tmusniⴹⴼⴻⵔ ⵍⴻⴱⵖⵉ-ⴽ ⵏ ⵜⵎⵓⵙⵏⵉ

01

Taẓuri ɣef yiẓra d ubeddel n tmurtⵜⴰⵥⵓⵔⵉ ⵖⴻⴼ ⵢⵉⵥⵔⴰ ⴷ ⵓⴱⴻⴷⴷⴻⵍ ⵏ ⵜⵎⵓⵔⵜ

Ɣer unuɣen s yini d wid yettwanejren ɣef yiẓra am inigan n tudert n yemdanen d ubeddel n twennaḍt. Eǧǧ amḍiq i wayen ur nettwassen ara s ttbut, deg umkan n yiwet n teḥkayt i d-yessegzayen kullec s sshala.

Ɣer amnir ↗
02

Idurar deffir tɛerqatinⵉⴷⵓⵔⴰⵔ ⴷⴻⴼⴼⵉⵔ ⵜⵄⴻⵔⵇⴰⵜⵉⵏ

Muqel Tamanrasset, Atakor d Assekrem am unig deg yidurar: abrid-is, tikli d wamek ara tesɛeddiḍ iḍan sran aheyyi i ten-iwulmen.

Ɣer amnir ↗
03

Tiḥerci n lwaḥaⵜⵉⵃⴻⵔⵛⵉ ⵏ ⵍⵡⴰⵃⴰ

Issin timgardiwin gar beṭṭu n waman i cerken medden, tibḥirin n Souf anda iẓuran n yimɣan ttaweḍen ɣer waman ddaw wakal, d wamek cudden yimukan n tmezduɣt d tebḥirin n tezdayin n M’Zab gar-asen.

Ɣer amnir ↗
04

Lebni i yerran imdanen d ul-isⵍⴻⴱⵏⵉ ⵉ ⵢⴻⵔⵔⴰⵏ ⵉⵎⴷⴰⵏⴻⵏ ⴷ ⵓⵍ-ⵉⵙ

Issin acuɣer izenqan, ixxamen, timzgida d tebḥirin d ayla n ugraw n yimezdaɣ i mazal yettidiren din, d wamek ara ten-terzuḍ war ma terreḍ tudert tusligt n medden d lferrǧa.

Ɣer amnir ↗
05

Gourara s yimeslayen n medden d yimukan-isⴳⵓⵓⵔⴰⵔⴰ ⵙ ⵢⵉⵎⴻⵙⵍⴰⵢⴻⵏ ⵏ ⵎⴻⴷⴷⴻⵏ ⴷ ⵢⵉⵎⵓⴽⴰⵏ-ⵉⵙ

Wali udem n temdint n Timimoun akked lwaḥat i as-d-yezzin d leɛwayed n Ahellil n yimezdaɣ. Ur tḥesseb ara belli medden zemren ad d-ssisen Ahellil yal tikkelt i t-tessutreḍ.

Ɣer amnir ↗
06

Iḍ deg berra yettwaheyyan akken iwataⵉⴹ ⴷⴻⴳ ⴱⴻⵔⵔⴰ ⵢⴻⵜⵜⵡⴰⵀⴻⵢⵢⴰⵏ ⴰⴽⴽⴻⵏ ⵉⵡⴰⵜⴰ

Efk amḍiq i lferḥ n useɛddi n yiḍ deg berra deg tneẓroft: issin uqbel ayen yerzan usu, amḍiq ara k-yeḥḍun, lqut, tezdeg, allalen n unermis d tegnatin i izemren ad beddlent abrid.

Ɣer amnir ↗
Asali n yiṭij ɣef Atakur, seg Assekrem
Asali n yiṭij ɣef Atakur, seg Assekrem © IssamBarhoumi · CC BY-SA 4.0

05 / Heyyi anig-ik

Heyyi anig i k-iwulmenⵀⴻⵢⵢⵉ ⴰⵏⵉⴳ ⵉ ⴽ-ⵉⵡⵓⵍⵎⴻⵏ

Err tabdart tameẓẓyant n yimukan i tferneḍ d anig i izemren ad yeḍru: serwes tallitin n useggas akked wudmawen n wakal, sseqsi akken ibanen ɣef usiweḍ, msefham ɣef wamek ara tesɛeddiḍ iḍan deg berra, senqed daɣen ayen yettwasutren i unekcum, iwellihen unsiben n wakud-a d laṣirans-ik ilmend n ubrid ara tḍefreḍ s tidet.

Tallit n useggas d yiwen seg yiferdisen n uheyyi, mačči d ṭmana n laman. Aẓɣal, asemmiḍ, aḍu, ageffur d tegnatin n unekcum deg temnaḍt ur ttḥazen ara s yiwet n tarrayt timnaḍin yemgaraden d yimukan yemgaraden deg leɛli. Mi ara iqreb wass n tuffɣa, senqed tikelt-nniḍen ayen d-ttwalin ɣef tegnawt d uɣawas i iheyya win ara d-yesuddsen anig ma tbeddel tegnit.

Ɣer amnir ↗
Tunuɣin ɣef yiẓra deg Tanzumaytak, Tassili n Ajjer
Tunuɣin ɣef yiẓra deg Tanzumaytak, Tassili n Ajjer © IssamBarhoumi · CC BY-SA 4.0

06 / Idles d tgemmi

Idles n tiwaḥtin d tgemmi n tneẓroftⵉⴷⵍⴻⵙ ⵏ ⵜⵉⵡⴰⵃⵜⵉⵏ ⴷ ⵜⴳⴻⵎⵎⵉ ⵏ ⵜⵏⴻⵥⵔⵓⴼⵜ

Tagemmi n Ṣṣeḥra tettidir deg tibḥirin i mazal xeddmen medden, deg yiɣerman i mazal zedɣen, deg uẓawan, ṣṣenɛa n ufus d tẓuri ɣef yiẓra, akken tettban daɣen deg yidgan n ugama yettwassnen. Issin amgired gar tarrayin-is n useqdec n waman, akked umgired gar tmettiwin-is; gzu d acu i yettwaḥerzen s tidet mi ara tettwaɛqel tgemmi, yerna err tirza-k d tamlilit ibedden ɣef tmusni ugar.

Lwaḥat d imukan n tmezduɣt d uxeddim. Suter tasiregt uqbel ad tekcmeḍ ɣer tebḥirin, ad tessufɣeḍ tiwlafin n medden neɣ ad teskelseḍ aẓawan. Ḍfer iwellihen n yimezdaɣ deg yimukan n ddin, ur tennal ara taẓuri ɣef yiẓra, inagrawen n waman neɣ tiɣawsiwin tiqburin i d-yeggran seg tudert n yemdanen n zik.

Ɣer amnir ↗

Ugar seg ugraw-nneɣ ɣef Ṣṣeḥraⵓⴳⴰⵔ ⵙⴻⴳ ⵓⴳⵔⴰⵡ-ⵏⵏⴻⵖ ⵖⴻⴼ ⵚⵚⴻⵃⵔⴰ

Iɣbula d tɣuri-nniḍen

Imniren-a bnan ɣef yiglamen n tgemmi n UNESCO d FAO i nesenqed, isallen n tmeẓriwt n temnaḍin n Lezzayer, kra kan n yiɣbula-nniḍen n trakalt d yiwellihen unsiben n yinigen. Iɣbula-a ttaken-d asatal, mačči d isragen n ulday n wakud-a, neɣ d asentem n tilin n usiweḍ neɣ n tsiregt n unig. Senqed tikelt-nniḍen ayen yettwaheyyan akked wid yesɛan adabu ɣef waya d win i tferneḍ ad d-yesuddes anig-ik.

Iɣbula yettwasenqden

Ismawen n wid yessufɣen tiwlafin

Tugniwin ttwameẓẓyent, ttwabeddlent ɣer WebP; askan yezmer ad d-yesken aḥric kan. Ales n useqdec yeqqen ɣer turagt i d-yettwabedren.

Uɣal d asawen ↑