- Ligging
- Het uiterste noordoosten van Algerije
- Tonga
- Een seizoensgebonden zoetwatermeer dat in verbinding staat met de Middellandse Zee, binnen het nationaal park El Kala
- Oubeïra
- Een endoreïsch zoetwatermeer, belangrijk voor de aanvulling van het grondwater
Tonga en Oubeïra zijn allebei zoetwatermeren, maar het water volgt er niet dezelfde weg. Tonga is seizoensgebonden en staat in verbinding met de Middellandse Zee; Oubeïra ligt in een afvoerloos stroomgebied. Dat onderscheid laat beter zien wat El Kala bijzonder maakt dan wanneer je de meren alleen als een reeks vergelijkbare haltes langs de oever beschouwt. In deze uiterste noordoosthoek van Algerije horen ook beboste heuvels, moerasbos en duinen bij het waterrijke landschap.
Tonga en zijn beboste oevers
Het Tongameer en de omliggende waterrijke gebieden liggen in het nationaal park El Kala. Het seizoensgebonden zoetwatermeer staat in verbinding met zee en maakt deel uit van een systeem met beboste heuvels, moerasbos en een zandduinlandschap. Waterplanten vormen een belangrijk onderdeel van het ecosysteem van het meer. Wie alleen over het open water uitkijkt, ziet dus maar een deel van het geheel; ook de oevers en het omringende land verdienen aandacht.
Hier broeden reigers en zilverreigers, maar ook bruine kiekendieven en andere watervogels, waaronder bedreigde soorten. Juist die functie als broedgebied maakt Tonga ecologisch bijzonder. Tijdens een bezoek kun je letten op de samenhang tussen water, begroeiing en de omliggende leefgebieden, met de vogels als onderdeel van dat geheel.
Het afvoerloze bekken van Oubeïra
Het Oubeïrameer is endoreïsch: het ligt in een gesloten stroomgebied waaruit geen oppervlaktewater naar buiten wordt afgevoerd. Het waterrijke gebied omvat ook een groot duinstelsel en speelt een belangrijke rol bij de aanvulling van het grondwater. Oubeïra en Tonga bevatten allebei zoet water, maar door de verbinding van Tonga met zee verschillen ze duidelijk in hun waterhuishouding.
Ook de planten maken Oubeïra interessant. De Ramsar-beschrijving noemt waternoot, Trapa natans, en gele plomp, Nuphar luteum. Die soorten zijn een goede reden om de begroeiing te bekijken, ook los van de vogels. Wie zich in de ecologie van het meer wil verdiepen, kan net zoveel tijd uittrekken voor waterplanten en hun omgeving als voor het op naam brengen van vogels.
Broedvogels en wintergasten
De broedvogels van Tonga en de seizoenswisselingen in het vogelleven van Oubeïra geven de twee gebieden elk hun eigen karakter. Oubeïra is niet alleen van belang voor standvogels, maar ook voor overwinterende witkopeenden, grauwe ganzen en aalscholvers. Dat onderscheid tussen vaste bewoners en seizoensgasten zegt meer dan één lijst waarin alle soorten bij elkaar staan.
Als je voor de vogels komt, helpt het om de tijd te nemen. Rustig kijken naar een geschikt stuk water en de begroeiing eromheen kan meer opleveren dan steeds naar een andere plek gaan op zoek naar één bepaalde soort. Niet alleen de soortnamen tellen: ook het leefgebied en het seizoen zijn de aandacht waard. Zo kan een bezoek de moeite waard zijn zonder dat je bepaalde soorten hoeft te zien.
Meer dan zoet water
Het biosfeerreservaat El Kala verenigt ecosystemen van zee, duinen, meren en bossen in één landschap. In de strook zee binnen het reservaat komen koralen en zeegrasvelden van Posidonia voor. Ook de zee is dus ecologisch van belang, naast de zoetwatersystemen landinwaarts.
Het reservaat werd in 1990 bij UNESCO voorgedragen. Wie El Kala als geheel bekijkt, kan de samenhang tussen de verschillende leefomgevingen beter begrijpen. Ook als je het grootste deel van je bezoek aan één meer doorbrengt, helpt die bredere context om te begrijpen wat je daar ziet: het zoete water maakt deel uit van een regio met ook bossen, duinen en leefgebieden in zee.
Leven en werken rond water en bos
Mensen in het reservaat leven onder meer van landbouw, extensieve veehouderij, bijenteelt, visserij en wat de bossen opleveren. Water en bos hebben dus niet alleen natuurwaarde, maar worden ook dagelijks gebruikt. Dit is een bewoonde streek; geef mensen tijdens je bezoek de ruimte om hun werk te doen. Ook op een dag die om vogels of waterplanten draait, kun je rekening houden met de gemeenschappen rond de meren.
Kies eerst het meer en regel dan je bezoek
Tonga en Oubeïra zijn elk afzonderlijk aangewezen als Ramsar-gebied. Kies het meer dat het best bij je belangstelling past en vraag vervolgens bij de parkbeheerder waar je mag stoppen, of je voorgenomen activiteit is toegestaan en hoe de omstandigheden op dat moment zijn. Informeer voor Tonga ook naar de waterstand in het seizoen van je bezoek. Bevestig de afspraken over vervoer en de terugreis. Blijf uit de buurt van nesten en kwetsbare oevers, geef mensen en hun werktuigen de ruimte en controleer de douanevoorschriften voordat je een verrekijker of gespecialiseerde fotoapparatuur meeneemt. Houd afstand van de dieren.
