Raï komt uit West-Algerije, vooral uit Oran en de Oranie. Het begon niet als nette exportmuziek, maar als zang die dicht bij cafés, bruiloften en het dagelijkse leven stond. Het woord verwijst naar mening of standpunt, en dat hoor je terug in de directe toon.
Wortels in de Oranie
De vroege raï leunde op melhoun, bedoeïenenritmes en Algerijns-Arabische teksten. Instrumenten als gasba, guellal, derbouka en bendir kwamen eerst; later volgden accordeon, viool, trompet, gitaar en elektronica.
Raï zong over liefde, vrijheid, verlangen, drank, migratie en sociale druk. UNESCO noemt het een manier om sociale werkelijkheid zonder taboes of censuur te verwoorden.
Cheikha Rimitti
Cheikha Rimitti, geboren bij Sidi Bel Abbès, gaf raï een ruwe en vrije stem. Ze zong over onderwerpen die vaak werden weggeduwd, en latere cheb-zangers zagen haar als een bron.
In de jaren zeventig en tachtig werd Oran het centrum van moderne raï. Cassettes verspreidden de muziek snel via markten, feesten en families.
Oran en de cassettejaren
Khaled, Cheb Mami, Cheb Hasni, Cheb Sahraoui en Cheba Fadela maakten raï tot jeugdgeluid. Het festival van Oran in 1985 bracht erkenning; daarna droegen Parijs en de diaspora het genre verder.
Waarom raï blijft leven
Sinds 2022 staat raï op de UNESCO-lijst voor immaterieel erfgoed. Toch blijft het vooral levende muziek: dichtbij, lichamelijk en openhartig.