Voor de ruige kust van Madagh, ten westen van Oran, vormen de Habibas een kleine wereld van vulkanisch gesteente, zeevogels en bijzondere onderwaternatuur. Het is geen gewoon strandeiland en geen uitstapje om te improviseren: actuele toestemming en veilige zeecondities bepalen wat er mogelijk is.
Habibas in het kort
- Ligging
- Tegenover Madagh en Cap Blanc, aan de westkust van de provincie Oran.
- Samenstelling
- Twee hoofdeilanden, Gharbia in het westen en Charguia in het oosten, met kleinere eilandjes en rotsen.
- Omvang
- Ongeveer 40 hectare land; Gharbia is circa 1,3 km lang en bereikt 105 m.
- Bescherming
- Marien natuurreservaat sinds 2003 en mediterrane SPAMI sinds 2005.
- Herkenningspunt
- De nog actieve vuurtoren die in 1879 op de top van Gharbia werd gebouwd.
- Beheer
- Het Algerijnse Commissariat National du Littoral, samen met de maritieme autoriteiten.
Niet vlak voor Oran: de precieze ligging
De archipel hoort bestuurlijk en geografisch bij de kust van Oran, maar ligt niet direct voor de stadshaven. De eilanden bevinden zich tegenover het grotendeels onbebouwde kustvak bij Madagh en Cap Blanc. SPA/RAC noemt Madagh II als dichtstbijzijnde punt op het vasteland: ongeveer 5,8 zeemijl, net geen elf kilometer. Bouzedjar ligt op circa tien zeemijl; Oran ligt ongeveer 26 zeemijl oostelijk.
“Bij Oran” is dus een regionale aanduiding, geen vertrekgarantie vanaf de boulevard. Bij helder weer is het silhouet vanaf de Madagh-kust te zien. De eilandengroep ligt ongeveer tussen 35°42′47″ en 35°44′04″ noorderbreedte en 1°06′55″ en 1°08′50″ westerlengte.
Gharbia, Charguia en vulkanische kliffen
Gharbia, het westelijke eiland, is het grootst. Het is ongeveer 1.300 meter lang en stijgt onder de vuurtoren tot 105 meter. Charguia is kleiner en ronder en bereikt zo’n 55 meter. Tussen beide ligt een geul; rotskoppen, riffen en kleine eilandjes geven de groep haar grillige omtrek.
In natuurinventarissen keren drie namen terug: Vissersbaai, Baai van de Doden en Baai van de Nimfen. De bescheiden aanlegplek ligt in het beschutste deel, naast een minuscuul strandje. Verwacht geen brede zandstranden of voorzieningen. De kust is overwegend rotsachtig en sommige wanden zijn broos en erosiegevoelig.
De eilanden zijn vulkanisch opgebouwd, met donkere daciet in het noorden, lichtere ryoliet in het zuiden en groenige gipsmergel ertussen. Onder water loopt de rotsbodem plaatselijk abrupt af, vooral aan de westkant. Wanden en grotten zijn ecologisch waardevol, maar maken varen, ankeren en duiken veeleisend.
Van vissersschuilplaats tot zeereservaat
Het beheerplan noemt sporen van prehistorische activiteit, maar onvoldoende bewijs voor permanente bewoning vóór het begin van de negentiende eeuw. Het noteert ook een lokale legende: de naam Habibas zou verwijzen naar de liefde tussen een Moor en een Spaanse vrouw die op het eiland begraven werd. Het is mondelinge overlevering, geen bewezen geschiedenis.
Algerijnse, Spaanse en Franse vissers gebruikten de eilanden als seizoensbasis. Bij Vissersbaai verschenen kleine hutten, sommige in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw. Zonder permanente zoetwaterbron en met slechts beperkte beschutting kon er geen dorp ontstaan. De meest vervallen bouwwerken werden in 2012 verwijderd om de baai een natuurlijker karakter terug te geven.
Uitvoeringsbesluit 03-147 maakte Habibas in 2003 tot marien natuurreservaat. In 2005 volgde opname op de SPAMI-lijst van het Verdrag van Barcelona. Rond 40 hectare land ligt ongeveer 2.684 hectare beschermd zeegebied. Het beheerplan uit 2013 combineert natuurbescherming, toezicht, herstel en strikt gereguleerd bezoek.
De vuurtoren van 1879 en zijn wachters
De actieve vuurtoren staat sinds 1879 op Gharbia. Het beheerplan beschrijft een ronde toren van twaalf meter op het wachtersverblijf, met een lichthoogte van ongeveer 112 meter boven zee. De post werd in 1975 gerenoveerd en in 1992 elektrisch gemoderniseerd. De nationale dienst voor zeemarkering beheert hem; dat betekent niet dat de toren voor publiek toegankelijk is.
Vanaf de aanlegplek klimt een oud slingerpad door lage, door zout en wind gevormde begroeiing. Afkortingen hebben erosiegeulen gemaakt. Op het toegestane pad blijven beschermt dus zowel de bezoeker als het eiland. Bomen en betrouwbare schaduw zijn er vrijwel niet.
PIM Atlas legde de herinneringen vast van Nordine, die 22 jaar vuurtorenwachter was. Regenwater werd op het dak opgevangen, dagelijks liep hij zijn ronde en ’s nachts waakte hij over het licht. Voor de automatisering moest het mechanisme steeds worden opgewonden. Zijn verhalen over mensen die door plotseling zwaar weer dagenlang vastzaten, verklaren waarom een overtocht tot het laatste moment afgelast moet kunnen worden.
De Calypso kwam in augustus 1977
In augustus 1977 deed Jacques-Yves Cousteau met de Calypso Habibas aan. Volgens PIM Atlas was hij onder de indruk van de schoonheid en toenmalige rijkdom van de onderwaterwereld. Marien bioloog Jean-Georges Harmelin fotografeerde tijdens die expeditie een mediterrane monniksrob.
Dat is ecologische geschiedenis, geen belofte voor een hedendaagse excursie. De monniksrob werd tot het begin van de jaren negentig bij de eilanden gemeld en verdween daarna lokaal. De ontmoeting uit 1977 laat zien wat het gebied ooit herbergde en waarom herstel en rust nodig blijven.
Planten en zeevogels onder zware omstandigheden
SPA/RAC vermeldt 97 soorten landplanten, waaronder negen Noord-Afrikaanse endemen. Zout, droogte en wind houden de vegetatie laag. Struiken als Salsola oppositifolia, Lycium intricatum, Frankenia corymbosa en Ephedra altissima wisselen af met kort gras en klifplanten. De dunne bodem raakt snel beschadigd door betreding en ingevoerde soorten.
Habibas is broedgebied en rustpunt op migratieroutes. Audouins meeuw, Kuhls pijlstormvogel, Eleonora’s valk en de mediterrane kuifaalscholver behoren tot de kenmerkende vogels. Ook visarend, slechtvalk, kleine zilverreiger en veel trekvogels zijn waargenomen.
Oude tellingen zijn historische momentopnamen, geen huidige aantallen. Onderzoek dat in het plan van 2013 is samengevat, schatte 400–500 broedparen pijlstormvogels en rond dertig paren Eleonora’s valken tijdens verschillende campagnes in de jaren 2000. Zwarte ratten eten eieren en kuikens; grote aantallen geelpootmeeuwen nemen nestplaatsen in. Afstand, stilte en geen huisdieren zijn vooral in het broedseizoen cruciaal.
Het beschermde landschap onder water
Er is meer dan 900 hectare harde zeebodem gekarteerd, waaronder circa 100 hectare koralligeen en ruim 300 hectare maërlbanken. Deze kalkvormende gemeenschappen groeien langzaam. Zand, grind, slib en onderwatergrotten maken het mozaïek compleet.
Officiële inventarissen noemen de beschermde schaalhoren Patella ferruginea, de diadeemzee-egel Centrostephanus longispinus, bruine tandbaars Epinephelus marginatus, steekmossel Pinna nobilis en gestreepte dolfijn Stenella coeruleoalba. Hun opname in dossiers toont de natuurwaarde, niet dat een bezoeker ze zeker zal zien.
Atlantisch water dat via de Alboránzee binnenkomt en het Almería-Oran-front beïnvloeden dit ecosysteem. Wervels en opwelling dragen bij aan de biologische bijzonderheid, maar kunnen ook sterke stroming en snelle veranderingen opleveren. Duiken en naderen horen alleen plaats te vinden met actuele toestemming, lokale kennis en geschikt weer.
Kun je Habibas bezoeken?
Alleen binnen de regels die op de dag zelf gelden. Het beheerplan van 2013 sprak over gereguleerde toegang, met een ontvangstzone bij de aanlegplaats, gemarkeerde paden en gecontroleerde mariene activiteiten. De huidige MAPAMED-vermelding van MedPAN markeert echter veel activiteiten als verboden in gereguleerde zones, waaronder vissen, ankeren, duiken, zwemmen, wandelen, pleziervaart en excursieboten.
Een oude reisblog, online advertentie of boot voor de kust geldt niet als toestemming. Vraag vóór vertrek actuele bevestiging aan de beheerder, maritieme autoriteit of een legale aanbieder die duidelijk kan uitleggen waar varen, naderen en landen is toegestaan. Madagh en Bouzedjar zijn nuttige geografische bakens, maar bewijzen niet dat er een vaste toeristische verbinding bestaat.
Kan het juridische kader niet worden bevestigd, ga dan niet aan land. Bij goed zicht zijn de eilanden vanaf Madagh te bekijken of tijdens een toegestane passage die de voorgeschreven afstand houdt. Voor een klein reservaat kan offshore observeren de meest verantwoorde kennismaking zijn.
Praktisch en veilig voorbereiden
- Zeeverwachting: controleer wind, deining en terugkeervenster, niet alleen het weer in Oran; houd rekening met annulering.
- Boot: kies een geregistreerde aanbieder, geschikt vaartuig, reddingsvesten, radio of alarmmiddel en voldoende brandstof.
- Water en bescherming: er is geen winkel, openbare bron of zekere schaduw. Neem water, zonnebescherming, hoofddeksel en windjack mee.
- Schoenen: rotsen en eventueel toegestane paden zijn ongelijk en glad; slippers zijn ongeschikt.
- Geen afval: neem alles mee terug, ook etensresten; voer geen dieren en breng geen huisdier aan land.
- Rust: blijf uit de buurt van nesten en neem geen planten, schelpen of onderwaterleven mee.
Veelgestelde vragen
Zijn de eilanden bewoond?
Er woont geen permanente burgerbevolking. Vuurtorenpersoneel, ecowachters of andere medewerkers kunnen aanwezig zijn voor navigatie, toezicht en beheer.
Mag je er vissen?
Het beheerplan verbiedt visserij binnen de beschermde grens; ook speervissen staat bij de verboden activiteiten. Actuele officiële kaarten en aanwijzingen zijn leidend.
Zijn Habibas en Île Plane of Paloma hetzelfde?
Nee. Île Plane, ook Paloma genoemd, ligt dichter bij Cap Falcon. Habibas is een afzonderlijke archipel veel verder westelijk, tegenover Madagh.
Wat is de beste reistijd?
Geen maand garandeert toegang. Toestemming, wind, zeegang en kwetsbare broedperioden gaan voor de kalender. Een rustige, officieel toegestane dag is beter dan een datum die maanden vooraf vastligt.